Conducteurs van Ipsos

Maandagochtend, een dame van middelbare leeftijd in werkkledij stapt de redelijk volle treincoupé binnen en mompelt iets van een groet. Ze draagt een rood jasje met in bescheiden letters ‘Ipsos’, zonder verdere uitleg. Ze posteert zich voor de eerste rij passagiers met in haar linkerhand een scan-apparaat. De jongeman bij het raam – oordopjes in, blik gefixeerd op zijn smartphone – geeft zonder blikken of blozen zijn ov-pas af. De vrouw naast hem, schichtig opkijkend van het gratis dagblad op haar schoot, doet hetzelfde.

De enquêtrice – want dat blijkt de Ipsos-dame te zijn – laat niet één keer een identificatiebewijs zien en draagt er ook geen op haar uniformjasje. Ze maakt sowieso zo weinig mogelijk woorden vuil tijdens haar gang door de treincoupé, er blijkbaar vanuit gaand dat reizigers haar ongevraagd ook wel hun ov-pas overhandigen, wat inderdaad steevast gebeurt. Zelfs een groet kan er niet af. Haar collega even verderop doet zijn werk even zwijgzaam. Dankzij wat googelen – dit is namelijk niet voor het eerst dat ik een Ipsos-enquêteur in de trein aan het werk zie – weet ik inmiddels dat het om een onderzoek gaat in opdracht van de NS. 

De eerste keer dat een enquêteur mij om mijn vervoersbewijs vroeg, dacht ik met een soort conducteur van doen te hebben. Maar nee, dit zijn geen conducteurs. De vervoerder wil gewoon meer weten over zijn clientèle en kan die data blijkbaar niet zomaar wegtrekken bij Translink, het bedrijf dat de ov-chipkaart beheert. Over de manier waarop Translink met reisgegevens omgaat, zijn al eens Kamervragen gesteld; dat ging toen om de reisgegevens van studenten. 

Terwijl de enquêtrice zwijgend voor mij staat, kijk ik haar vragend aan. Ze reikt haar hand uit en commandeert nu ongeduldig: “Uw vervoersbewijs.” Ze geeft geen uitleg, ook niet op mijn vraag: “Waarom? Ik ben toch niet verplicht u mijn ov-kaart te laten zien? Ik hoef niet aan dit klantenonderzoek mee te werken, toch? En wat onderzoekt u eigenlijk?” Ze reageert geërgerd. ”Nou, dat mag ik u gewoon vragen hoor,” bijt ze me toe, “ik werk voor de NS.” Ongeduldig beent ze weg, niet verder aandringend. Ik steek mijn ov-kaart weer in mijn zak.

De passagier naast mij heeft zijn vervoersbewijs inmiddels wel al laten scannen, net als de reizigers aan de andere kant van het pad. Degenen op gehoorafstand volgen het ‘incident’ met interesse, voor zover ze geen oordopjes in hebben. Als de enquêtrice haar weg heeft vervolgd, na nog wat onvriendelijk gepruttel, merkt de man naast mij op: “Ik sta hier nooit bij stil maar dit is eigenlijk heel brutaal. U heeft gelijk dat u uw ov-kaart niet zomaar afgeeft.” Hij had nog nooit van Ipsos gehoord. De vrouw aan de andere kant van het pad ook niet, al gaat er bij haar een lichtje branden als ik uitleg wat Ipsos voor bedrijf is. Ze meent: “Volgens mij is het zelfs onwettig wat Ipsos hier doet. Ik heb dit al best vaak meegemaakt maar dacht steeds dat het een soort conducteur was. En ach, je wilt ook niet onvriendelijk zijn. Maar nu ik er over nadenk, wil ik eigenlijk niet dat zo’n bedrijf met mijn persoonlijke- en reisgegevens aan de haal gaat.” 

Ik vertel mijn medepassagiers dat ik een en ander al eens bij Ipsos en de NS aanhangig heb gemaakt, maar dat die er blijkbaar voor kiezen om discussie over de rechtmatigheid van hun enquête zo veel mogelijk te vermijden. Wat niet weet, wat niet deert en zoals uit mijn eigen mini-steekproef onder enkele treinreizigers is gebleken: de gemiddelde treinreiziger heeft hoogstwaarschijnlijk geen flauw benul en denkt vermoedelijk met een soort van conducteur te maken te hebben in plaats van een marktonderzoeker. 

Aan ‘communicatieadviseurs’ geen gebrek bij de NS maar aan de Ipsos-enquêtes besteden de spoorwegen opvallend weinig aandacht. Hoofd Media Relaties (jawel, drie kapitalen!) Iris Reshef schrijft één stukje op Nieuws.ns.nl, de pr-website van de spoorwegen. Ze voert Ronald Roël op, die volgens het artikel al 9 jaar onderzoek doet op de trein. ‘De meeste mensen reageren heel leuk. Het valt me op dat het vooral belangrijk is dat je goed uitlegt dat je reizigersonderzoek doet’, laat Iris de enquêteur zeggen.

 
NS-website kent Ipsos niet

Geef het door
error