Verbod op gezichtsbedekkende kleding is ‘symboolpolitiek', vinden Sylvana Simons (de vrouw op de foto zónder nikab) en de Volkskrant

‘Boerkaverbod’ geldt niet voor het gekkenhuis

Geert Wilders heeft er vijftien jaar op moeten wachten maar nu is het dan zover: je mag niet langer met een bivakmuts of een integraalhelm op je hoofd het ziekenhuis of het openbaar vervoer in. Er zijn wat uitzonderingen, zoals voor patiënten van psychiatrische inrichtingen. Krakers en motormuizen met duistere bedoelingen balen. Dat gaat de PVV vast een paar stemmen kosten, al is het wetje er uiteindelijk door een VVD/PvdA-kabinet van alweer een tijdje terug doorheen gejast.

Oh ja, bijna vergeten… dat verbod op gezichtsbedekking in bepaalde publieke ruimten geldt natuurlijk ook voor de boerka en de nikab, waarmee sommige orthodoxe moslimvrouwen – al dan niet ‘vrijwillig’ – zichzelf voor de enge, boze buitenwereld verstoppen. Om die vrouwen was het Wilders overigens ook te doen, niet zozeer om bivakmutsen en integraalhelmen.

Mede omdat het idee van Wilders kwam, kon het protest niet uitblijven. Het ‘boerkaverbod’ zou louter een uiting zijn van islamofobie, in strijd met de vrijheid van godsdienst én van vrouwen die zich moeten kunnen kleden zoals zij blieven. Feit is dat zonder Wilders’ diepgewortelde islam-haat het verbod op integraalhelmen etc. er hoogstwaarschijnlijk niet zou zijn gekomen. Er zijn urgentere zaken dan symboolwetjes om populistisch rechts tevreden te houden.

nikab
nikab

De weerzin tegen Wilders’ wetje is begrijpelijk maar het vrijheid-voor-vrouwen-argument is ondertussen een ongelooflijk koekoeksjong in de voorzichtig weer oplaaiende discussie over linkse progressieve waarden en fundamentele mensenrechten, oftewel het weer aanplakken van de ideologische veren door links (lees de PvdA). Een broodnodige revitalisering van het links-progressieve en sociaaldemocratische gedachtegoed sinds na de verlichte jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw het licht langzaam werd gedoofd in politieke hypercorrectie. Mede dankzij VrijLinks mag er weer over de idealen van de Franse revolutie, over vrijheid, emancipatie en verheffing worden gedroomd.

Dat is overigens nog wel oppassen, want de dictatuur van de politieke hypercorrectie is nog lang niet voorbij. Wie het deze dagen waagt om ook maar iets negatief over boerka’s en nikab’s op te merken wordt direct weggetwitterd als racist of erger. Op zich niet eens zo onbegrijpelijk, want vanuit een heel andere – maar qua mentaliteit helaas erg vergelijkbare – hoek doemt het risico op dat an sich progressieve, rationele kritiek op religieuze ongein door extreem-rechts (alt-right, FvD etc.) wordt gekaapt. Wat daarbij niet helpt, is dat links zijn waarden zo lang heeft verloochend dat het weer zoeken is naar de juiste, consistente toon. Anders gezegd, hoe maak je duidelijk dat je niet rechts hoeft te zijn om iets tegen achterlijke religieuze gebruiken te hebben?

Opkomen voor de vrijheid om je te kleden zoals je wilt klinkt nobel en zeer progressief. Zelf hoor ik tot de post ’68-generatie, die op dat gebied een en ander heeft bevochten. Maar met die vrijheid wordt in het huidige debat nadrukkelijk niet bedoeld dat een dame (of heer) zich ook in slechts een string veilig door Amsterdam – of pakweg Staphorst, Urk, Krimpen aan den IJssel, de Haagse Schilderswijk, het Utrechtse Kanaleneiland of Amsterdam Nieuw-West – moet kunnen bewegen. Als de politie je daar niet al niet voor oppakt wegens schending van de zedelijkheid loop je vette kans door een vrome christen – al dan niet stijf van de coke – of dito moslim – al dan niet dronken of stoned – in elkaar te worden geramd – of te worden verkracht. Zelfs het strand is alweer taboe voor topless zonnen, althans voor vrouwen. Des te wranger is het dat zij die ooit streden voor verlossing van verstikkende religieuze taboes – althans hun ideologische voorouders – nu op de barricade staan voor de verdediging van de boerka en de nikab, symbolen van onderdrukking, uitsluiting, angst, haat en van weinig anders.

Hebben deze alles – vooral identiteit – verhullende kledingstukken in hun oorspronkelijke regionale en cultuur-historische context allicht nog enig nut, zoals bescherming tegen de zon en gemeen woestijnzand of tegen losgeslagen middeleeuwse verkrachters (IS, Taliban etc.), in het goed georganiseerde Nederland met zijn milde klimaat (nog wel!) lijken ze toch een tikkeltje ontdaan van enig andere functie dan hun religieuze symboliek. Boerka en nikab, en overigens ook het ‘gewone’ hoofddoekje, maken in essentie deel uit van een orthodoxe of fundamentalistische godsdienstbeleving, vaak met een zwart politiek randje (islamisme).

 
chador
chador

Hoewel de Koran bij mijn beste weten nergens de hoofddoek, laat staan de boerka, expliciet oplegt, hechten vooral orthodoxe moslims eraan dat hun vrouw zich zoveel mogelijk onttrekt aan de blikken van andere mannen. Vrome moslimvrouwen doen ‘uiteraard’ braaf wat hun man, c.q. hun door mannen bedachte religie hun opdraagt. Overigens hoeven christenen daar niet meewarig over te doen, ook vrijwel alle orthodox-christelijke stromingen én de joodse orthodoxie kennen de hoofddoek als op z’n minst verplicht tijdens de eredienst, tot voor zeer kort of nog altijd.

Wat de orthodoxe of fundamentalistische (salafisme/wahabisme etc.) islam van het christen- en jodendom onderscheidt, is in dit geval toch echt de boerka, nikab en chador (soepjurk). Alhoewel ook vrome christenen en orthodoxe joodse vrouwen zich uiterst onelegant kunnen kleden, hoeven zij zich niet in dergelijke gevangeniskledij te hullen. De orthodoxe of plattelands-islam gaat hierin verder dan elke andere wereldgodsdienst.

En katholieke nonnen dan? Dat is wat anders, een habijt is een uniform, werkkledij die bij een bepaalde functie hoort. Overigens bedekken nonnen nooit hun gezicht en is de habijt vaak zelfs elegant in vergelijking met de chador. Dat laatste kledingstuk lijkt meer op een De Waard-tent, type Albatros, maar dan zwart. Bovendien zijn nonnen zo goed als uitgestorven.

Ho, ho!!, hoor ik sommige militante moslima en hun exotistische Stellvertreters ter linkerzijde twitteren: ‘Er zijn ook vrouwen die de boerka/nikab geheel vrijwillig dragen, als zelfbewuste uiting van hun devotie of etnisch-culturele identiteit. Niks geen dwang!’ Wie dat gelooft, denkt waarschijnlijk ook dat Stockholm-syndroom betekent dat iemand dol is op de Zweedse hoofdstad of Ikea-gehaktballetjes.

paranja (boerka)
paranja (boerka)

Maar hebben orthodoxe moslima dan niet het recht zich te kleden zoals zij wensen, of dat nu wel of niet door hun man/religie is ingefluisterd? Het is toch links om hen die vrijheid te gunnen? Vrijheid is niet alleen de vrijheid om in je blootje te lopen, maar ook de vrijheid om je te bedekken, een hipster/fundi-baardje te laten staan of een keppeltje op te plakken. Het antwoord: ja en nee. In principe hebben vrome moslima de vrijheid zich te kleden zoals zij willen, zoals vrijgevochten zelfverzekerde vrouwen het recht zouden moeten hebben veel bloot te laten zien, ook in buurten waar veel ‘vrome’ moslims wonen. Bovendien kun je emancipatie bevorderen maar niet opleggen – dat laatste zou met zichzelf in strijd zijn, een oxymoron. Doe vooral waar je zin in hebt…

En toch ook nee, want er valt alles voor te zeggen om niet iedereen zomaar toe te staan zich gecamoufleerd onder de mensen te begeven. Dat is namelijk vooral ook een kwestie van veiligheid. Totale camouflage is daarom voorbehouden aan motorrijders zolang ze op hun van kenteken voorziene voertuig zitten, aan inbrekers, jeugdige hooligans/demonstranten die van plan zijn vernielingen aan te richten, arrestatieteams en commando’s in actie. Kortom, geen gezelschap waar een vrome dame iets te zoeken heeft. Voor alle duidelijkheid, er valt ook serieus wel wat te zeggen voor handhaving van de zedelijkheid, mits zij niet op z’n Amerikaans/Saudi-Arabisch doorschiet in achterlijke preutsheid.

Religieuze gebruiken en symbolen vallen niet altijd en zeker niet automatisch onder de vrijheid van godsdienst. Die vrijheid is namelijk net zo min absoluut als de vrijheid van meningsuiting. Smaad valt bijvoorbeeld niet onder de vrijheid van meningsuiting. En dat geldt ook voor het iemand vals beschuldigen van een misdrijf (kinderverkrachter, moordenaar etc.). Ook het aanzetten tot haat, geweld en moord is strafbaar. Vraag maar aan Wilders. Evenzo wordt ook de vrijheid van godsdienst begrensd door wetten die bepaalde op religie gefundeerde riten en gebruiken verbieden. Denk aan homo’s van het dak gooien, afvalligen stenigen en vrouwenbesnijdenis. Dat alles is in Nederland verboden… of is er een zieke, zogenaamde progressieve geest in de zaal die ook dat zou willen toestaan? De dames van Bij1 wellicht?

De vergelijking vrouwenbesnijdenis en boerka/nikab gaat natuurlijk niet helemaal op. In het eerste geval is sprake van blijvende ernstige verminking en van kindermishandeling. Vrouwenbesnijdenis is evident misdadig en vele malen ernstiger dan je vrouw (of jezelf) een nikab opleggen. Zelfs de meest perfide dolende linkse geest zal niet pleiten voor het vrijlaten van vrouwenbesnijdenis – mag ik hopen. Toch zijn er genoeg overeenkomsten. Ook de boerka/nikab komt voort uit een religieus gebruik in bepaalde regio’s van de wereld (niet elk islamitisch land kent ze). Ook de boerka/nikab is bedacht en opgelegd, zoals natuurlijk elke religieuze ‘wet’.

boerka
boerka

En ten slotte, tegen het besnijden van piemels valt ook het nodige in te brengen maar dat is toch echt iets anders dan de verminking waar vrouwen zich aan moeten onderwerpen in de naam van een of andere achterlijk religieus gebruik. Daarmee is een brug geslagen naar een andere nare eigenschap van islamitische kledingvoorschriften: het zijn weer vrouwen die zich achter boerka of nikab moeten verstoppen, nooit de mannen.

De Amsterdamse wethouder Marjolein Moorman (PvdA) twitterde volkomen terecht, in reactie op partijgenoten die het, totaal misplaatst, voor de nikab-draagsters opnemen: ‘Voor mij symboliseert een boerka de ongelijkheid van vrouwen en mannen. Een man mag zich vrij vertonen, maar de vrouw moet zich bedekken. Dat heeft voor mij niets met vrijheid te maken.’ Ze heeft natuurlijk volkomen gelijk, zoals ook Elma Drayer in haar Volkskrant-column, die zeer to the point de feministe Joke Smit aanhaalt: ‘Een sluier staat voor het recht op verstoting, voor geïnstitutionaliseerde jaloezie tussen vrouwen, voor het wegsnijden van erotische verlangens, voor vormen van apartheid die hopelijk minder gewelddadig zijn dan in Zuid-Afrika, maar vermoedelijk nog dieper ingrijpen in het leven van mensen, voor een stelsel van onderhorigheid dat vervolgens benoemd wordt als de waardigheid van de vrouw.’

Net als Joke Smit gruwde mijn moeder zaliger al van de Turkse en Marokkaanse hoofddoeken die in de jaren zeventig hun opwachting maakten in het Nederlandse straatbeeld. “Hebben we hiervoor gestreden”, verzuchtte ze, wijzend op zo’n arm schepsel uit het Rif of van de Anatolische hoogvlakte dat gesluierd twee meter achter haar man aansukkelde. Ze walgde ervan. Maar zij leerde mij ook dat er een dag zal aanbreken waarop ook deze vrouwen, net als haar eigen generatie eerder, de hoofddoek zal afwerpen en haar rechten als gelijke aan de man zal opeisen. Elke keer als ik een jonge vrouw met hoofddoek een leuke, slimme opmerking in accentloos Nederlandse hoor maken, denk ik aan mijn moeders wijze woorden: het komt goed.

Moorman twitterde overigens in hetzelfde bericht ook: ‘Tegelijk mag een boerka nooit een vrijbrief zijn om vrouwen te bedreigen of op te jagen.’ Ook daar sluit ik mij van harte bij aan, ondanks het beledigende karakter van boerka en nikab. Inderdaad, als behoorlijk geëmancipeerde man, die weinig last heeft van een door religie verwrongen man/-vrouwbeeld, en die er geen verkrachtingsfantasieën op nahoudt (à la Thierry Baudet en blijkbaar menig moslim die hoofddoek, nikab en chador nodig heeft om zijn erectie in bedwang te houden) zou ik mij beledigd, ronduit geschoffeerd kunnen voelen door alle ‘kopvodden’. Dat ik dat toch niet zo voel, komt omdat ik het idee heb dat de meeste hoofddoekdraagsters ‘het niet zo bedoelen’. Ik bejegen de AH-caissière met hoofddoek dan ook net zo vriendelijk en voorkomend als de hoofddoekloze spetter een kassa verderop, en zij mij ook.

Voor de boerka/nikab-draagster ligt het anders. Ik zal haar nooit bedreigen of opjagen, zelfs niet naroepen. Maar ik vind wel dat de boerka/nikab-draagster de consequentie moet aanvaarden van haar weigering om mij met open vizier tegemoet te treden. Zoals sommige winkeliers weigeren een klant te helpen die met een integraalhelm binnenstapt, verdient iemand die zich achter textiel verstopt geen antwoord op haar vraag, laat staan haar eisen. Zij sluit zichzelf immers buiten, welbewust of opgelegd door haar man, en geeft daarmee aan geen deel uit te willen maken van deze samenleving, vrijwillig of uit onmacht. De boerka/nikab-draagster verdient niet te worden bedreigd of opgejaagd maar wel te worden genegeerd… of behandeld als wie zij werkelijk is, een patiënt, een lijder aan het Stockholm-syndroom en wie weet aan wat voor meer psychiatrische- of persoonlijkheidsstoornissen.

Eén aspect is nog weinig belicht in het boerkadebat: de loyaliteitsvraag. Er zijn grofweg drie soorten moslims in Nederland, voormalige rijksgenoten niet meegerekend: orthodoxe moslims die voor Nederland hebben gekozen vanwege onze godsdienstvrijheid, liberale en afvallige moslims (inclusief in eigen land vervolgden zoals alevieten) die voor Nederland hebben gekozen vanwege onze godsdienstvrijheid en de rest. Het zogenaamde boerkaverbod raakt in principe alleen de eerste groep  – en zelfs dat staat ter discussie omdat veel boerkadraagsters blanke bekeerlingen lijken te zijn, met vermoedelijk een exotistische stoornis. De tweede groep bestaat in niet onbelangrijke mate uit mensen die religieuze dictaturen als Iran en Saudi-Arabië zijn ontvlucht. Als sociaaldemocraat voel ik mij eerder solidair met deze groep dan met de orthodoxe moslims en hun vrouwvijandige opvattingen.

Ten slotte, een boerkaverbod is niet erg zinvol. Het middel zou duidelijk erger zijn dan de kwaal. En dat niet omdat er maar zo weinig boerka/nikab-draagsters zijn… ook weer zo’n curieus argument; er zijn ook relatief weinig mensen die moorden, toch hebben we een wetje om die daad te verbieden. Nee, een dergelijk verbod zou zijn doel voorbijschieten omdat er andere manieren zijn om ons de schande van boerka en nikab te besparen, zoals de onlangs van kracht geworden Wet gedeeltelijk verbod gezichtsbedekkende kleding. Ter geruststelling van nikab-draagsters, deze wet bepaalt ook dat cliënten, patiënten of hun bezoekers in residentiële delen van zorginstellingen van de wet zijn vrijgesteld. In het gekkenhuis mag dus gewoon een boerka, nikab, bivakmuts of integraalhelm worden gedragen.

 

Geef het door

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.