Hoekpand Sint Vitusstraat en Achterom.

Hoe een gemeente leegtand kan aanpakken

HILVERSUM – Ook in uw staan soms woningen leeg, en tóch kunt u er niet in wonen. Leegstand dus. En dat terwijl mensen in de rij staan voor een huis. Kan dat niet anders? Ja, dat kan… als de politiek het wil.

Het gaat hier over woningen die wel van iemand zijn maar die niet worden bewoond. Dat kan meerdere redenen hebben. Dave is ambtenaar in een grote gemeente. Hij vertelt: ‘De grootste groep leegstaande huizen zijn pied á terres. Maar ook komt voor: iemand gaat op reis, en blijft veel langer weg dan gepland. Mensen vergeten zich ook wel in te schrijven. Of er is een verbouwing die veel langer duurt dan de bedoeling is. Maar soms heeft leegstand een bijzondere reden.’

Dave vertelt over een pand, waar toevallig twee huurders kort achter elkaar kwamen te overlijden. Dat leverde dus twee leegstaande huurwoningen op. ‘Het waren de buren geweest die het opviel dat het wel erg lang stil bleef in die huizen. De woningen werden opengebroken, de overleden personen werden begraven.’ De gemeente kwam er pas na drie jaar achter dat de woningen al die tijd, nog gemeubileerd en wel, leegstonden.

‘Niet echt wenselijk, want staat er een woning leeg, dan kun je er niet wonen’, verzucht Dave. Vastgoedeigenaren zijn verplicht om het te melden als hun huis langer dan een half jaar leeg staat. Zijn gemeente heeft namelijk een leegstandsverordening. Dat betekent dat de gemeente boetes kan uitdelen als een woning te lang leeg staat. De gemeente spoort de eigenaar op en er volgt een gesprek. Dave: ‘Meestal komen we er dan wel uit met elkaar. In het geval van deze verhuurder vereiste het wat druk, maar uiteindelijk loste de zaak zich op. De kringloop kwam langs en de eigenaar liet de woningen opknappen. Prachtige woonplekken zijn dat geworden.’

De eigenaar in dit voorbeeld heeft veel panden. Hij verhuurt appartementen. Een keurige verhuurder overigens, meent Dave. ‘Iemand die normale huurprijzen vraagt. De eigenaar was geschrokken door de dood van zijn huurders. Hij wist niet wat hij met die woningen vól met spullen aan moest. Dus: hij sloot de woningen af en ging er eens over nadenken. En zo stonden die woningen ineens jaren leeg. Nou ja, leeg. Vol met spullen dus, maar onbewoond.’

Dave en zijn team ontvangen gegevens uit de Gemeentelijke Basisadministratie en van de Rijksoverheid op basis van de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA). Als er niemand op een adres staat ingeschreven, gaan ze langs. Meestal zijn mensen vergeten zich in te schrijven, of de controleurs van de gemeente komen erachter dat woningen zijn samengevoegd. Dat wordt niet altijd keurig gemeld aan de gemeente.

Dave krijgt veel tips uit de buurt. Dat is niet zo vreemd, want omwonenden hebben er natuurlijk niets aan wanneer een woning verloedert, voor dubieuze zaken wordt gebruikt of een bron van overlast wordt.

Dave geeft nog een voorbeeld: ‘In hartje centrum werden we gewezen op een woning die al jarenlang leeg stond. Er zat een gat in het dak, afgedekt met een stuk zeil. Dan is het niet eens alleen leegstand, maar ook nog verkrotting. Het bleek te gaan om een eigenaar die ook buiten de stad een woning bezat. Hij zag er tegenop om zijn stadswoning te repareren. Hij vond dat we hem op de huid zaten, en dat was ook zo. Uiteindelijk liet hij de woning repareren. Toen zag het er weer mooi uit. Hij was er uiteindelijk ook blij mee, de woning kon weer worden verhuurd.’

In Daves gemeente mag een woning 6 maanden leeg staan. Na 6 maanden moet de eigenaar of beheerder van de woning de lege woning bij de gemeente melden. Dat geldt voor alle typen (zelfstandige) woningen, dus ook voor woningen in een Vereniging van Eigenaren (VvE). Wie zich hier niet aan houdt, riskeer een boete van minimaal €2.500 krijgen (huiseigenaren) en maximaal €5.000 (professionele verhuurder) per woning. Er kan een last onder dwangsom worden opgelegd om de melding van leegstand af te dwingen. Dat kan de gemeente op basis van een zogeheten leegstandsverordening.

Goed voorbeeld doet volgen… toch?

Dave is projectleider team Leegstand in de gemeente Amsterdam. In de hoofdstad hebben ze namelijk een leegstandsverordening, op basis waarvan de gemeente tegen leegstand kan optreden. Bovenstaand verhaal is een enigszins bewerkte versie van een artikel op de website van de gemeente Amsterdam.

Het verhaal van teamleider Dave laat zien dat een leegstandsverordening ook in het voordeel van de vastgoedeigenaar kan werken. In de twee voorbeelden die Dave geeft, had deze gewoon even een zetje nodig. Sommige politici vinden principieel dat ondernemers en huisbezitters zo’n zetje niet nodig hebben… het zijn per slot van rekening geen steuntrekkers! En bezit is heilig. Liberalen geloven in een zelfregulerende markt. Helaas is dat geloof een tikkeltje naïef, het werkt niet altijd zo. Wat goed is voor de markt, is niet per se goed voor iedereen.

Neem Airbnb en andere vormen van commerciële vakantieverhuur. In Amsterdam zijn hele buurten inmiddels ten prooi gevallen aan de verhuur van schaarse woonruimte aan toeristen. De gevolgen: woningtekort, prijsopdrijving, verlies van sociale cohesie, verloedering, overlast. Nu Amsterdam dit probleem probeert aan te pakken, is de kans groot dat het fenomeen zich naar gemeenten rondom de hoofdstad verplaatst, ook naar het Gooi. Voor een toerist uit pakweg Londen, New York of een grote Chinese stad is de reistijd van 20 minuten van Hilversum naar Amsterdam CS natuurlijk een lachertje.

En dat is er nog het probleem van de ondermijning. Een gemeente die zichzelf geen middelen gunt om enige controle te houden over hoe panden worden gebruikt, staat machteloos tegenover witwassers, huisjesmelkers en andere criminelen.

PvdA-Hilversum heeft de gemeenteraad voorgesteld om ook voor Hilversum een leegstandsverordening op te stellen. Hieronder staat de tekst van de motie die de PvdA samen met de SP heeft ingediend, maar die door woonwethouder Jan Kastje van GroenLinks werd ontraden en ‘dus’ niet werd aangenomen. Merkwaardig, GroenLinks was

Motie: M18/100 ‘Leegstandsverordening’

De gemeenteraad van Hilversum in vergadering bijeen op 14 november 2018, in beraadslaging over de begroting 2019,

Constateert dat: 

  • langdurige leegstand tot verloedering leidt van woon- en bedrijfspanden en van de straten/buurten waar deze panden staan;
  • langdurige leegstand uiteindelijk tot ongewenst gebruik van panden/woningen  kan leiden, met soms een aantrekkende werking op malafide en zelfs criminele investeerders of beleggers zonder oog voor het algemeen belang;
  • langdurige leegstand van woonpanden niet te rijmen valt met de huidige grote vraag naar woonruimte, vooral onder jongeren;
  • in plaats van het regulier, desnoods tijdelijk verhuren van woningen steeds wordt vaker overgegaan tot oneigenlijk gebruik van woonpanden middels verkamering, het exploiteren van illegale pensions en vakantieverhuur (AirBnB);
  • leegstand tot kraken uitnodigt;
Overweegt dat: 
  • dit college de ambitie heeft om deze bestuursperiode 1.000 extra woningen toe te voegen en dat deze ruimte vooral binnenstedelijk moet worden gevonden;
  • dit college de ambitie heeft om het centrum en ook straten rondom het centrumgebied, zoals het Oosterspoorplein en omgeving aantrekkelijker te maken;
  • de gemeente middelen kan inzetten om langdurige leegstand en oneigenlijk gebruik van (woon)panden te bestrijden.
Verzoekt het college:

voor het zomerreces van 2019 een uitgewerkt voorstel voor een leegstandsverordening aan de gemeenteraad voor te leggen en daarin instrumenten op te nemen om woningdelen, vakantieverhuur en kamerverhuur onder strikte voorwaarden mogelijk te maken en oneigenlijk gebruik van woningen tegen te gaan.

En gaat over tot de orde van de dag.

Ook in Hilversum komt langdurige leegstand voor. Jammer, het hoeft niet.

Geef het door

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.