Gaf Volkskrant podium aan racist?

Ook ondergetekende was als trouwe Volkskrant-lezer verrast toen hij de zaterdagkrant opensloeg en een volle spread gewijd zag aan Géza Hegedüs. Zelfs Geert Wilders vond diens Blut und Boden-denkbeelden te radicaal en serveerde hem binnen één dag af als lijsttrekker voor de PVV in Rotterdam. Dat was december 2017. En dan nu zo veel aandacht voor deze persoon in nota bene de Volkskrant? Het interview met Hegedüs eind juli 2018 zorgde voorspelbaar voor ophef op sociale media. Biedt De Volkskrant een podium aan een racist? ‘Zijn we op het punt gekomen dat we het normaal gaan vinden dat we neonazi’s interviewen in de reguliere media?’, vraagt het Hilversumse SP-gemeenteraadslid Rebekka Timmer zich af.

Het meest opmerkelijke aan het interview is wat mij betreft het moment: zeven maanden nadat Hegedüs voortijdig, roemloos was afgezwaaid als lokale PVV-lijsttrekker. Waarom dit uitgebreide interview en vooral waarom nu? Het antwoord lijkt te destilleren uit het interview, althans voor wat betreft het moment van plaatsing. Over de multi-etnische samenleving: ‘Die werkt niet’, herhaalt hij keer op keer. ‘Het gaat tegen de menselijke natuur in. Ik denk dat dit heel erg fout gaat lopen.’ Een paar dagen na het gesprek zingen soortgelijke uitspraken rond in de media. Televisieprogramma Zembla toont beelden van minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken, die op een besloten bijeenkomst zegt: ‘Noem mij (…) een multi-etnische of multiculturele samenleving waar de oorspronkelijke bevolking nog woont en waar een vreedzaam samenlevingsverband is. Ik ken hem niet.’ Hegedüs reageert desgevraagd per e-mail. Die uitspraken deden ons sterk aan uw visie denken. Wat vindt u ervan? ‘Het is positief dat hij dit zo openlijk heeft gezegd. Blijkbaar leeft dit besef ook onder politici maar wordt het vanwege het politiek correcte klimaat en het eigenbelang verzwegen. De belangen van het Nederlandse volk zijn ondergeschikt – in mijn ogen een groot plichtsverzuim.’

De Volkskrant legt een link tussen de radicale opvattingen van Hegedüs en die van VVD-minister Blok. Vanuit journalistiek perspectief een zeer verdedigbare keuze en ogenschijnlijk een verklaring voor deze ruime aandacht voor de ex-PVV’er. Alleen verklaart dit niet waarom verslaggevers Rik Kuiper en Annieke Kranenberg überhaupt bij Hegedüs hebben aangeklopt, een half jaar na zijn mislukte greep naar het Rotterdamse PVV-leiderschap maar nog ruim voordat Blok zijn uitspraken deed. Dat beide gebeurtenissen wonderwel zijn samengekomen, lijkt op toeval te berusten. Komkommertijd?

De eerste alinea van het artikel suggereert dat het gesprek op initiatief van Hegedüs plaatsvond: ‘Géza Hegedüs (1962) wil gewoon het gesprek aangaan, ‘een redelijk gesprek waarin duidelijk wordt wat ik nou werkelijk denk’. En dat gesprek kan dan bijdragen aan ‘het bewustwordingsproces’, waar hij meerdere malen aan refereert. Want mensen moeten gaan inzien dat het zo niet langer kan. ‘We halen grote groepen mensen binnen die niet te integreren zijn’, zegt hij. ‘Die gaan hun plek opeisen en daar heb ik problemen mee. Ik vind dat Nederlanders of Duitsers of Hongaren recht hebben op een eigen soevereine natiestaat waar ze als soeverein volk met hun eigen cultuur kunnen leven. Massa-immigratie bedreigt dat. De grenzen staan open. Het is de vernietiging van Europa.’

De verguisde ex-PVV’er wil zijn kant van het verhaal vertellen, ook om de krantenlezer te helpen bij hun ‘bewustwordingsproces’ als het om de multiculturele samenleving gaat. Het recht op wederhoor is hier dus gehonoreerd, zij het rijkelijk laat. Daar gaat het de verslaggevers dan ook vast en zeker niet alleen om; het gaat ze ongetwijfeld vooral om Hedegüs’ tweede motief, de ‘bewustwording’. Er is alleen geen reden aan te nemen dat de Volkskrant-journalisten dat met instemming doen. Daarvoor zijn twee argumenten, waarvan één in het interview te vinden… tenminste voor wie dat erin wil lezen!

Laat ik beginnen met het eerste en wat mij betreft belangrijkste argument; dat ligt in het medium en zijn publiek besloten. De Volkskrant is, anders dan De Telegraaf en AD, geen krant die doorgaans ruimte geeft aan rechts-populistische, laat staan aan onverhuld racistische opvattingen. Met een betaalde oplage van net boven de 200.000 is de Volkskrant bepaald geen grote krant; Telegraaf en AD komen samen op een oplage van ruim 650.000 – en dan maar zeuren dat ‘de media’ zo links zijn. De krant geldt wel als invloedrijk; niet als vertolker en versterker van onderbuikgevoelens (vox populi) maar als opinievehikel van de progressieve elite. De Volkskrant bedient – net als NRC en dagblad Trouw – een gemiddeld hoog opgeleid publiek. De Volkskrant-lezer zal bovendien niet snel door iemand als Géza Hegedüs worden verleid tot het stemmen op een partij als de PVV of FvD. Uit media-effectonderzoek (uses and gratification-theorie) is bekend dat een boodschap die indruist tegen de opvattingen, vooringenomenheid van de ontvanger weinig effect zal sorteren.

De auteurs laten hun lezers kennis maken met opvattingen die naar alle waarschijnlijkheid niet stroken met hun beleving van de werkelijkheid, laat staan met hun politieke overtuiging. Een greep uit Hegedüs wereldbeeld: ‘In een stad als Rotterdam, waar ik vandaan kom, zie je grotendeels alleen maar negers met Nederlandse jonge vrouwen. Dat is het grote gevaar.’ Bepaald geen opvatting waar het weldenkend deel der natie mee zal instemmen. Dito met Hegedüs’ gelonk met Holocaustontkenner David Irving of zijn al dan niet gemeende pleidooi voor een ‘etnostaat’, waarvan Hegedüs in het interview ‘toegeeft’ dat zo‘n concept ‘net zo naïef is’ als het open grenzen-ideaal van de globalisten… maar toch.

Hiermee is het tweede argument geïntroduceerd waarmee ik wil aantonen dat hier geen podium wordt geboden aan verwerpelijke opvattingen maar getracht wordt het gedachtengoed van iemand als Géza Hegedüs te ontrafelen. Uit het gesprek komt het beeld naar voren van een tamelijk gewone, niet al te intelligente of succesvolle man (ex-beroepsmilitair, twee mislukte ondernemingen, levend van de bijstand) die worstelt met zijn multiculturele Rotterdam en zijn afkomst als kind van Hongaarse vluchtelingen. Hij ziet zichzelf niet als een etnische Nederlander en op de vraag of hij eigenlijk niet terug zou moeten naar Hongarije antwoordt Hegedüs: ‘Ja, misschien wel. Dat speelt wel door mijn hoofd.’

Blok mag zijn uitspraken dan tussen het gesprek en het moment van publicatie hebben gedaan – wat het interview onvoorzien actueel maakt – er is al tijden een trend onder vooral rechtse politici en opiniemakers om zich het populistische discours eigen te maken, met harde taal over de multiculturele samenleving, integratie en de islam als intolerante, naar extremisme neigende vijfde colonne. Ook als het gaat om de vraag hoeveel vluchtingen – ‘echte’ dan wel ‘economische’ – Nederland en Europa nog kunnen opnemen, lijken de progressieve voorstanders van open grenzen en een warm onthaal voor een ieder het onderspit te delven. Het rechts-populisme, waar Hegedüs een misschien niet eens zo’n radicale vertegenwoordiger van is, viert hoogtij. Dit alles in aanmerking nemend staat de actualiteitswaarde van het interview wat mij betreft buiten elke discussie.

Overigens maakt het interview ook nog eens deel uit van een reeks, getiteld De Wending. Publieke personen die een gebeurtenis meemaakten die hun leven drastisch veranderde, vertellen daarover in de Volkskrant. De eerlijkheid gebiedt toe te geven dat ik deze opzet niet direct door had. De titel van de serie staat weliswaar boven het interview maar een aankondiging of toelichting op de reeks heb ik blijkbaar gemist – wat mogelijk ook voor Rebekka Timmer en andere critici geldt. Inmiddels (deze alinea heb ik enkele dagen op 2 augustus aan dit artikel toegevoegd) zijn er meer afleveringen verschenen, meest recent een interview met de Lopersumse burgemeester Albert Rodenboog en ex-wethouder Tjeerd Herrema van Almere. Opmerkelijk is dat het gesprek met Herrema wel direct op de website van de Volkskrant is gepubliceerd, dat met Hegedüs niet.

Als journalist en voormalig mediaonderzoeker (in dienst van het toenmalige Anti Discriminatie Overleg) vind ik de keuze van de Volkskrant een moedige, in elk geval moediger dan simpelweg je kop in het zand steken en doen alsof dit soort geluiden in Nederland te negeren randverschijnselen zijn. Mensen als Hegedüs zijn onder ons en maken sinds maart dit jaar in grote getale deel uit van gemeentebesturen. Zijn denkbeelden zijn nauwelijks extremer dan die van menig FvD-/PVV-volksvertegenwoordiger, ook al zijn die in de regel wel zo verstandig met een grote boog om (neo)nazi‘s en de Ku Klux Klan heen te lopen.

Of Hegedüs al dan niet een racist is, zoals wordt beweerd, vind ik in dit verband overigens een amper relevante diskwalificatie, die het echte probleem onder het vloerkleed veegt. Dat is de vraag of we wel of niet kennis moeten nemen van de denkbeelden en onderbuikgevoelens die hij vertolkt, en wat daarin de rol van de journalistiek is.

Serieus ingaan op de inhoud van wat Hegedüs in de Volkskrant te melden heeft, bijvoorbeeld over integratie en het vraagstuk van de massamigratie als gevolg van oorlog, onderdrukking, uitbuiting en klimaatverandering zou sowieso niet eens zo onverstandig zijn. Links – om maar eens een gemakzuchtige generalisatie te gebruiken – verstopt zich al veel te lang en even ernstig als extreem-rechts in een bubble van utopisme en ontkenning van de maatschappelijke realiteit. En wie ‘onze’ globalistische visie niet deelt, is deplorable om Hillary Clinton aan te halen. Zoals mensen als Hegedüs zich ongemakkelijk voelen als ze in het Rotterdamse Nieuwe Westen uit de tram stappen, zo voelt de Gutmensch (excusez le mot) zich ongemakkelijk bij het lezen van een interview met zo’n volkse jongen in ‘hun’ krant. Helaas, journalistiek is niet bedacht om mensen in hun comfort zone te laten, de uses and gratification-theorie ten spijt. Wie dat hoopt en van de pers een hermetisch gesloten cordon sanitair rond foute ideeën verwacht en rekent op slechts het reproduceren van het eigen gelijk, zit op dat vlak – als feitelijk pleitbezorger van censuur – op één lijn met populistisch-rechts.

 

Geef het door