Stel inkomenszekerheid centraal!

basisinkomen

De meeste politieke partijen willen er niets van weten, hoewel de achterbannen van in elk geval de progressieve partijen er volop over discussiëren. En het broeit al jaren, als een veenbrand, niet als opwelling van wat utopisten… nee, gezaghebbende economen en opiniemakers ter linker- en rechterzijde denken er hardop over na. En in Finland – geen achterlijk land – zijn ze er al mee aan het experimenteren: het basisinkomen, kortweg BI. Weg met alle uitkeringen en toeslagen; iedere volwassene begint met een BI van – huidige prijspeil – pakweg Ä1.000,-.

Dat zo’n stelsel haken en ogen heeft, is duidelijk. Dit gaat over een totaal ander fiscaal en sociaal stelsel, waarin een ‘negatieve loonbelasting’ van genoemde duizend euro het startpunt is. Tegenstanders roepen geschrokken dat niemand dan meer een poot uitsteekt… een volgens diverse onderzoeken en experimenten ongegronde vrees. Mensen hebben namelijk meer redenen dan alleen wat pecunia om arbeid te willen verrichten, zichzelf te ontplooien, iets voor een ander en de samenleving te betekenen, met collega’s aan iets te werken. We zijn nu eenmaal sociale dieren en de meeste van ons zijn ook nog eens behoorlijk eerzuchtig. Daarbij zal er ook met een BI genoeg financiële prikkel zijn. Van Ä1.000,- per maand rij je geen auto, kun je niet twee keer per jaar op vakantie – waarschijnlijk niet eens één keer – en wordt het nauwelijks minder sappelen dan nu met een minimum inkomen of uitkering om de huur te betalen en verslavingen als roken, hamburgers eten en bier drinken vol te houden. Kortom, het idee dat iedereen met een BI lui op de bank gaat hangen, lijkt me al te pessimistisch en in elk geval getuigen van een zeer negatief mensbeeld.

Maar het is onbetaalbaar… is een ander veelgehoord tegenargument. Onderzoekers wijzen erop dat mensen met voldoende inkomenszekerheid minder vaak ziek zijn, zich gelukkiger voelen en eerder een positieve bijdrage aan de economie leveren. Het huidige sociale zekerheidsstelsel van geld rondpompen, uitvoeringsinstanties en het eindeloos controleren op misbruik kost al vele miljarden. En dan hebben we het nog niet eens over de studiefinanciering, de aow en het subsidiëren van huisjesmelkers en de zorgmarkt via huur- en zorgtoeslag. Tal van berekeningen laten zien dat een BI haalbaar is, mits niemand de illusie koestert dat het iedereen slapend rijk maakt. In de progressieve variant van het BI gaan de hogere inkomens fors meer belasting betalen en komt er een serieuze belasting op het slapend rijk worden, oftewel vermogens.

Uit het linkse kamp komt andere kritiek: het BI ondermijnt de sociale zekerheid en de solidariteit. Pardon! Wat is er ‘zeker’ aan de aow, waarvan straks alleen nog welgestelde kerngezonde 70-plussers wat jaren mogen profiteren, als basis(inkomen) onder hun riante pensioen? En wat is er solidair aan het huidige invaliderende, stigmatiserende stelsel, waar de afgelopen decennia alleen maar op is beknibbeld… aan ‘bedelen’ voor een uitkering en de steeds onvermijdelijker martelgang naar voedselbank en schuldhulp? Feit is dat steeds meer mensen aan de kant staan omdat automatisering, robotisering en veranderende economische verhoudingen (de deel- of platformeconomie) ze overbodig maakt, behalve als on(der)betaalde flex-slaaf, nep-zzp’er of semi-vrijwilliger. Links – GroenLinks, SP, PvdA, Partij voor de Dieren – zit komende tijd in de oppositie. Dat is een mooi moment voor een echte ‘herbronning’, zoals dat binnen de PvdA heet. Plaats inkomenszekerheid boven zogenaamde baanzekerheid, want dat laatste is pas echt utopisch en het eerste échte solidariteit.

Dit stuk verscheen als betoog in MUG Magazine (juli/augustus 2017)

Be the first to comment on "Stel inkomenszekerheid centraal!"

Leave a comment

Your email address will not be published.

*